Alaca, zengin tarihiyle Anadolu'nun önemli yerleşimlerinden biri olarak dikkat çekmektedir. Tarih boyunca pek çok medeniyete ev sahipliği yapan bu bölge, günümüzdeki kimliğini geçmişten aldığı izlerle şekillendirmiştir. Antik dönemlerden itibaren yerleşim alanı olan Alaca, birçok kültürel ve tarihi katman barındırarak tarih meraklıları için keşfedilmeyi bekleyen bir hazine gibidir. Alaca, zamanla değişen sosyal ve ekonomik yapısıyla da dikkat çekmektedir.

Alaca'nın tarihi hakkında bazı bilgiler:

• Antik Çağ: Alaca'nın tarihi, antik çağlara uzanır. Bölgede yapılan arkeolojik kazılar, Galatların, Romalıların, Bizanslıların, Emevîlerin, Abbasîlerin, Selçukluların ve Osmanlıların izlerini taşımaktadır.
• Alaca Höyük: MÖ 3000'lerden itibaren Hatti, Hitit, Frig, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait kalıntılar barındıran Alaca Höyük, ilçenin en önemli tarihi hazinesidir.
• 19. ve 20. Yüzyıllar: Alaca, Hüseyinova veya Hüseyinabad olarak anılan bir kasaba iken 1919'da ilçe statüsüne kavuşmuş ve 1932'de resmi olarak Alaca adını almıştır.
• Osmanlı Dönemi: Osmanlı dönemi tereke ve gümrük defterlerinde geçen "alaca" kumaşlardan dolayı ilçeye bu ad verilmiştir.
• Yakın Tarih: Günümüzde Alaca, geleneksel Türk kültürünün izlerini taşır. Ancak, dokumacılık gibi geleneksel zanaatlar, çırak bulunmaması nedeniyle yok olma riskiyle karşı karşıyadır.